KFC การเรียงใหม่ทางวัฒนธรรมที่ปกติเเต่ไม่ปกติ
by ปิยะวัฒน์ นามโฮง

อะไรคือความเป็นปกติและอะไรคือความไม่เป็นปกติ ฟังดูชักงงและบางที่เราแทบจะแยกไม่ออกอะไรคือความจริงและอะไรคือความไม่จริงที่ว่าด้วยความเป็นปกติ ในโลกที่เราไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไรผสมปนเปกันไปหมด มีการนำสิ่งต่างๆ ที่ดูเหมือนจะเข้ากันไม่ได้มาเรียงต่อกันได้อย่างไม่น่าเชื่อ อย่างเช่น แฮมเบอร์เกอร์หน้ากระเพรา หรือ ไก่ KFC ทอดกระเทียมพริกไทย ซึ่งสิ่งเหล่านี้เปรียบเหมือนสิ่งที่ไม่น่าจะเข้ากันได้

แล้วมันผิดปกติตรงไหนล่ะ?


การเชื่อมโลกผ่านระบบสื่อสารต่างๆ ที่ล้ำสมัย ทำให้เกิดการไหลเวียนของวัฒนธรรมบางอย่างทำให้บางครั้งเราต้องสับสนในสิ่งที่เราเป็นอยู่ บวกพ่วงทำให้เราดำรงอยู่กับการผสมปนเปอะไรต่อมิอะไรเข้าไปอย่างไม่รู้ตัว พร้อมกับการมีคำถามในหัวมากมายว่าเป็นอย่างนั้น อย่างนี้สารพัด การหมุนเวียนของวัฒนธรรมนั้นส่งผลถึงการดำรงชีวิตประจำวันที่เหมือนดูจะง่ายไปซะทุกเรื่อง แต่ในทุกกระเบียดนิ้วของการดำเนินชีวิตมันแฝงเร้นไปด้วยความซับซ้อนและความหมายมากมาย

การสื่อสารในโลกถูกแทนที่ด้วยระบบสัญลักษณ์บางอย่างที่คนในสังคมยอมรับเป็นระบบคุณค่าหนึ่งที่ให้ความหมายต่างออกไปจากเดิม กรณีของ ไก่ KFC ทอดกระเทียมพริกไทย นั้นมันเป็นเสมือนการผสมผสานทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่แนบเนียนมาก ไก่ KFC เป็นเสมือนสัญลักษณ์ที่แทนความเป็นตะวันตกหรือความเป็นสมัยใหม่ ซึ่งก็เช่นกันที่กระเทียมพริกไทยเป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ความป็นตะวันออกและความเป็นท้องถิ่นที่มันซ้อนอยู่ภายใน ที่มันเสมือนคนละขั้วทางวัฒนธรรมและแบบแผนการดำรงอยู่ และนำมาผูกโยงให้เป็นเรื่องเดียวกัน

ในแง่ของการค้าสิ่งนี้คือสิ่งที่จูงใจหรือมีสิทธิที่จะเลือกมากขึ้นในการบริโภค ซึ่งการผสมผสานทางวัฒนธรรมดังกล่าวมันซ้อนเก็บความอัดอั้นไว้ภายใน ในตำราบางเล่มนั้นถึงกับกล่าวว่านี่คืออารยธรรมแบบใหม่ของโลกหลังศตวรรษที่ 21 ที่เป็นการควบรวมเอาความต่างทั้งหลายของวัฒนธรรม อารยธรรม ชาติพันธุ์ หรือแม้กระทั้งระบบความคิด มาปะติดปะต่อกันอย่างไม่น่าเชื่อ ในสภาวะดังกล่าวเป็นสิ่งที่พัดพาผู้คนออกห่างจากความเป็นตัวตน อัตลักษณ์ของตัวเอง นำมาซึ่งการโหยหาชุมชนที่ตนสังกัดในจินตนาการ จึงมีกระแสความเป็นท้องถิ่นเข้ามาเยียวยาของความอ้างว้างที่สิ่งที่ตนเป็นมันเคว้งคว้างยากที่จะอธิบาย

การหลอมหล่อทางวัฒนธรรมบางครั้งก็เป็นการเข้าไปแทนที่อย่างรวดเร็ว ทำให้มีการต่อต้านขัดแย้งกัน ซึ่งเรื่องของวัฒนธรรมเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนและเป็นเรื่องที่เป็นความรู้สึกของบุคคล ไม่น้อยที่มีการต่อต้านและความรุนแรงแต่ยังมีคนที่เชื่อการครอบงำทางวัฒนธรรมที่เบ็ดเสร็จแล้วเชื่อว่าโลกเป็นหนึ่งเดียวได้

นักสังคมวิทยาชาวอเมริกันคนหนึ่งถึงกับเขียนประโยคหนึ่งของหนังสือของเขาไว้อย่างน่าสนใจว่า "ที่ใดก็ตามที่มีร้านแม็คโดนัลด์ ที่นั่นจะไม่มีสงครามและความสูญเสีย" ซึ่งมันสะท้อนระบบความคิดบางอย่างที่จะพยายามจะกลืนวัฒนธรรม และการทนงในความเหนือกว่าของวัฒนธรรมซ่อนอยู่เป็นนัยๆ กล่าวให้เข้าใจง่ายๆก็คือ "การที่สร้างดินแดนที่ไม่มีอารยธรรมหรือต่ำกว่าให้เป็นผู้มีอารยธรรม (แบบตะวันตก ก็ว่ากั้นไป)"

ท่ามกลางความสับสนของเราทำให้เราไม่ไว้ใจอะไรซักอย่างที่อยู่รอบตัวเรา เพราะเราแทบจะเข้าไม่ถึงความซับซ้อนของสิ่งที่อยู่รอบตัวเราเลย และบางครั้งทำให้เราต้องตั้งคำถามของสิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัวเรา มองหาความหมายของสิ่งๆนั้นโดยตัวของเราเองเพราะเราแทบจะเชื่ออะไรไม่ได้เลย หวนหาคุณค่าสำหรับตัวเองที่ตีความหมายโดยตัวของเราเอง ซึ่งมันเป็นสิ่งหนึ่งที่ทำให้เราตั้งคำถามกับสิ่งที่ดำรงอยู่ โครงสร้าง ระบบระบอบอะไรต่างๆ ของสังคม มากมาย

หากจริงเช่นนั้นในบางครั้งเราจำเป็นต้องมีการรื้อแล้วสร้างใหม่ (Deconstruction) ระบบความคิดและระบบคุณค่าแบบหนึ่งๆ ในสังคมที่เป็นอยู่ที่มันเก็บซ่อนอะไรบางอย่างไว้ภายใน ซึ่งสิ่งที่เป็นอยู่มันเปรียบเสมือนชนวนของระเบิดเวลาที่รอวันปะทุ พร้อมทำลายทุกอย่างในระบบสังคมมนุษยชาติก็อาจจะเป็นได้ ใครจะรู้


This Website Design and Maintenance by noknight - สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พรบ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ห้ามเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาต